İngiltere’de Lise Eğitimi

Boarding Schools

Birleşik Krallık ülkelerinde zorunlu eğitim özel ve devlet okullarında veriliyor. Öğrenciler lisede üniversiteye ya da koleje gitmek için hazırlanıyor. İşte İngiltere’deki eğitim sistemi, okul tipleri, yabancı öğrenciler için eğitim seçenekleri ve başvuru koşulları…

İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’yı kapsayan Birleşik Krallık’ta pek çok çocuk 3-4 yaşlarında kreş, oyun gurubu ya da ilkokulların hazırlık sınıflarında eğitime başlıyor. Fakat zorunlu eğitim 5 yaşından 16 yaşına kadar süren 11 yıllık ilk ve orta öğretimi kapsıyor. Çocuklar 4/5 yaşlarından 11/13 yaşlarına kadar Türkiye’deki ilkokula denk gelen primary school eğitimini tamamlıyor. İlkokul devlet okullarında infant school, junior school olarak, özel okullarda pre-prep ya da preparatory school olarak da anılıyor. Yine Türkiye’de orta öğretime denk gelen Secondary school eğitimi ise 11/13 yaşlarından 16 yaşına kadar devam ediyor.  Orta öğretim de devlet okullarında high school, özel okullarda senior school olarak anılıyor.

Zorunlu eğitimi tamamlamak için üç farklı yol bulunuyor. Hükümetin ya da yerel otoritelerin (yerel eğitim konseyi) yönetimindeki devlet okullarında zorunlu eğitim, tüm Birleşik Krallık vatandaşlarına ücretsiz olarak veriliyor. Bununla birlikte ücret ve yönetim politikası bağımsız olan özel okullar da bulunuyor. Son olarak artık pek sık rastlanmayan özel eğitmen ya da ebeveynler tarafından verilen evde eğitimi de eklemek gerekiyor.

Birleşik Krallık’ta yaklaşık 625 bin öğrencisiyle 2 600’e yakın bağımsız okul ya da Türkiye’deki söylenişiyle özel okul bulunuyor. Çok gibi görünse de aslında bu sayı toplam öğrenci sayısının % 6,5’u kadar. Ücretleri yaşa göre değişen bu okullarda dönemlik eğitim ücreti 6 000 pound ila 15 000 pound arasında değişiyor. Çoğu vakıflar tarafından kurulan bu okullarda okumak için burs ve finansal destek almak da mümkün.

(Detaylı burs imkânları için http://www.educationuk.org/global/articles/scholarships-financial-support/ )

Herkes aynı dersleri alıyor

İngiltere’deki devlet okullarının büyük bir kısmı ulusal müfredata göre eğitim veriyor. Herhangi bir dinsel ya da ekonomik topluluktan etkilenmiyor, yerel eğitim konseyi tarafından kontrol ediliyorlar. Yani ilk ve orta öğretim kurumlarındaki öğrencilerin hepsi aynı konuları öğreniyor. Fakat İngilizce, matematik, bilim ve din eğitimi içeren bir müfredat hazırlamak zorunda olsa da akademi gibi farklı tip okullar ve özel okullar bu ulusal müfredatı izlemek zorunda değil. Yine de çoğu özel okul da ulusal müfredata uygun ders planı yapıyor. Diğer Birleşik Krallık ülkelerinde de sistem aynı fakat verilen dersler değişiyor.

İlkokulda müfredat; İngilizce, matematik, bilim, tasarım ve teknoloji, tarih, coğrafya, sanat ve tasarım, müzik, beden eğitimi, hesaplama, antik ve modern yabancı dil derslerini içeriyor. Zorunlu din eğitimi de var fakat aileler bu eğitimi kendi imkanlarıyla vermeyi talep edebiliyor.

Orta öğretim yılları boyunca ulusal müfredata göre İngilizce, matematik, bilim, tarih, coğrafya, modern yabancı dil, tasarım ve teknoloji, sanat ve teknoloji, müzik, beden eğitimi, vatandaşlık, hesaplama dersleri veriliyor. Bu yıllarda din ve cinsel eğitim verilmesi de zorunlu. Fakat aileler bu eğitimi kendi imkanlarıyla vermeyi de tercih edebiliyor. Son iki sene ise öğrencilerin çoğu yüksek öğretim yeterlilikleri için hazırlanıyor. Bu yıllarda ana eğitim olan İngilizce, matematik ve bilim; temel eğitim olan hesaplama, beden eğitimi ve vatandaşlık derslerini zorunlu olarak alınıyor. Ayrıca sistem sanat, tasarım ve teknoloji, beşerî bilimler, modern yabancı diller derslerinden en az birini seçmeyi zorunlu kılıyor. Yine din ve cinsel eğitim önceki senelerdeki gibi zorunlu fakat aileler eğitimi kendileri üstlenebiliyor ve bu konularda herhangi bir testten geçme zorunluluğu yok.

Yüksek öğretime hazırlık lisede başlıyor

Orta öğretimin son iki senesinde lise eğitimi alan öğrenciler bu yılları yüksek öğretime hazırlık için kullanıyor. İngiltere, Galler ve Kuzey İrlanda’da çoğu öğrenci Üniversite’ye gitmek için önemli bir adım olan GCSE (The General Certificate of Secondary Education) yeterliliğini almak için hazırlanıyor. Ulusal müfredata uyma zorunluluğu bulunmayan özel okulların pek çoğu ders programlarını GCSE’ye yönelik düzenliyor. GCSE eğitimi alan öğrenciler matematik, İngiliz edebiyatı, fizik, kimya, biyoloji, bilgi teknolojileri, coğrafya, tarih derslerini içeren 7 ile 10 arası farklı konuda çalışıyorlar.

Bazı öğrenciler de IB (International Baccalaureate) almak için hazırlanıyor. Yine Birleşik Krallık’taki pek çok okulda geçerli olan bu programda okullar öğrencilere dil, beşerî bilimler, bilim, matematik, sanat, teknoloji eğitimine giriş gibi dersler veriyor.

Son olarak da İskoçya için geçerli olan Standard Grades and Intermedaites’ten bahsetmek gerekiyor. Yine orta öğretimin son iki senesinde yılsonunda yapılan sınavlar üzerinden kazanılan Intermediate 1 ve 2 yeterliliklerine yönelik ders veren okullar bulunuyor. Bu yeterliliklerin Birleşik Krallık ve birçok farklı ülkede üniversite ve kolej gibi yüksek öğretim kurumlarından kabul almak için geçerliliği var. Ayrıca iş bulmak için de oldukça etkili.

Farklı okul tipleri var

Birleşik Krallık’ta farklı tip devlet okulları ve özel okullar bulunuyor. İlk olarak ulusal müfredatı izlemek zorunda olan fakat zorunlu din eğitimde istediği dinin eğitimi vermekte özgür olan ücretli ya da ücretsiz özel dini okullar bulunuyor. Bunun yanı sıra hükümet tarafından kurulan fakat yerel konsey tarafından değil hayır kurumları, üniversiteler, özel okullar, din grupları, öğretmenler, aileler, iş yerleri tarafından yönetilen ve ulusal müfredata uymak zorunda olmayan ücretsiz okullar da var. Bu okulların arasında mühendislik ve teknik eğitim veren okullar ya da yeteneğe göre eğitim verilen stüdyo okulları bulunuyor. Başka bir okul tipi de direkt olarak hükümetten maddi destek alan, yerel konseyle alakası bulunmayan akademiler. Bu okullar ulusal müfredatı izlemek zorunda değiller fakat temel eğitimle ilgili kurallara uymaları gerekiyor. Bazıları işyerleri, üniversiteler, diğer okullar, din guruplarından sponsorluk alıyorlar.

Son olarak eğitimi ücretsiz olsa da yatılılık için para alan devlet yatılı okullarından bahsetmek gerekir. Devlet yatılı okullarının bazıları yerel konsey tarafından ve bazıları akademi ya da ücretsiz okullar tarafından yönetiliyor. Yatılı okumak için zorunluluğu olan öğrencilere öncelik veriyor. Yatılılık parası yaklaşık 4 000 pound. Ancak bu okullarda Birleşik Krallık pasaportu olan, Avrupa Ekonomik Topluluğu üyesi ülkelerin vatandaşı olan ya da Birleşik Krallık’taki ülkelerde yaşama izni olan çocuklar okuyabiliyor. Bu koşulları sağlamayan öğrenciler için hem eğitim hem de konaklama ücreti alan özel yatılı okullar bulunuyor.

Uluslararası öğrencileri nasıl bir süreç bekliyor?

Avrupa Ekonomik Topluluğu ülkelerinin vatandaşı olan öğrenciler, bir İngiliz vatandaşının eğitim haklarına sahip olarak görülüyor. Bölge tüm Avrupa Birliği ülkelerini, İrlanda, Norveç ve Liechtenstein’ı da kapsıyor. Birleşik Krallık’ın 2016 yazında gerçekleştirdiği referandum sonucu henüz Avrupa Birliği öğrencilerinin statüsünde bir değişiklik olmadı. En az iki sene boyunca da bu sistemi değiştirmeyeceği söyleniyor.

Fakat Avrupa Ekonomik Topluluğu dışındaki ülkelerden gelen öğrenciler, bağımsız okullara kayıt yaptırmak zorunda. Değişim öğrencisi olmayan öğrencilerin devlet okullarda okuma şansı yok. Bu öğrenciler kendilerine en uygun yatılı ya da yatılı olmayan özel okulları araştırmalı, okulların başvuru koşullarını öğrenmeli.

Nasıl okul bulunur, nasıl başvurulur?

İnternetten araştırılan okulların öğrenciye uygun olup olmadığı görmek için kayıt yaptırmadan önce gidip gezmek akıllıca olabilir. Çoğu okul kendilerini ziyaret etmek isteyen öğrenciler için eylül, ekim ve kasım aylarında “open days” düzenliyor. Bazı yatılı okullar bir gecelik deneme konaklamasına da izin veriyor. Okullar yılın herhangi bir döneminde öğrenci alımı yapsa da yeni öğrencilerin akademik yılın başlangıcı olan eylülde başlaması tavsiye ediliyor. Bu da demektir ki istenilen okula başvuru için yaklaşık bir yıl önceden okul araştırması yapılmalı.

Her birinin başvuru koşulları farklı olan özel okullardan kabul alabilmek için okulla direkt bağlantı kurmak gerekiyor. Bazı okullar öğrenci ve ebeveynlere soru sormak, bilgi almak için fırsat yaratma amacıyla mülakatlar düzenliyor. Bazı okulların akademik düzeye göre eleme yapmak için giriş sınavları var. Bazılarının yaptığı giriş sınavlarının amacı ise öğrencinin akademik düzeyini ölçerek kişisel akademik ihtiyacını belirlemek.

Bu sınav ve mülakatların öğrencileri korkutmaması gerekir çünkü herkesin becerisi ve yeteneğine göre bir okul bulmak mümkün. İngilizce seviyesine gelince, her dil seviyesine göre alım yapan okullar bulunuyor. Ancak çoğu okul derslerin anlaşılması için İngilizce seviyesi düşük öğrencinin dil dersi almasını tavsiye ediyor.

Uzun dönem öğrenci vizesi zorunlu

Her sene binlerce yabancı öğrenci Birleşik Krallık’a öğrenci olarak geliyor. Eğitime başlamak için uzun dönem öğrenci vizesi zorunluluğu bulunsa da ülkeler herhangi bir sayı limiti koymuyor.

Bağımsız okullarda okuyacak 18 (4-17 yaş arası) yaş altı öğrenciler için verilen öğrenci vizesi Tier 4 (Child) Student olarak adlandırılıyor. Bu vizeye başvurmadan önce öğrencinin eğitim görmek istediği ve Tier 4 vizesiyle öğrenci alımı yapan bir okuldan kabul almış olması gerekiyor. Öğrenci kabul aldığında, okul tarafından CAS (Confirmation of acceptance for studies) denilen bir referans numarası veriliyor. Öğrencinin, vize başvuru formuna yazılacak bu numarayı aldıktan sonra en geç 6 ay içinde başvuru yapılma zorunluluğu bulunuyor.

Vize için https://www.gov.uk/apply-uk-visa adresinden online başvuru yapmak gerekiyor. Başvuru sırasında öğrencinin başvuru formunu İngilizce olarak doldurması, vize ücretini (Türkiye için 446 dolar) online olarak ödemesi bekleniyor. Sonra bu form çıktı alınıp vize merkezine başvuruluyor. Başvuru sırasında geçerli bir pasaport, ailenin okul ücretini ve yaşam masraflarını karşılayacak yeterlikte parasının olduğunu kanıtlayan belgeler ve tüberküloz testi sonuçları öğrencinin yanında bulunmalı.

Vize başvurusunun ülkeye gidilecek tarihten en az 3 ay önce yapılması gerekiyor. Sonuçlar genellikle 3 hafta içinde açıklanıyor. Türkiye için bu süre yaklaşık 10 gün. Eğitimi 6 aydan fazla sürecek öğrenciler ülkeye eğitimin başlangıcından bir ay önce giriş yapabilir.

Bu vize öğrenciye bağımsız okullarda okuma, 16 yaşında ya da daha büyükse dönem içinde haftada 10 saate kadar part-time, tatillerde full-time çalışma ve staj yapma hakkı da tanıyor. Fakat akademide, yerel otoritelerin finanse ettiği okullarda ya da yüksek öğretimde okuma hakkı bulunmuyor. Aynı şekilde serbest meslek yapma, full-time daimi çalışma, ülkeye yerleşme veya ebeveynlerini getirtme hakkı da yok.

Yatılı okulların avantajı büyük

İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’da yaklaşık 500 kadar yatılı okul bulunuyor. Bu okulların 465’i özel. Her yıl yaklaşık 24 bin çocuk ve genç Birleşik Krallık’ta yatılı okullarda okuyor. Okulların birçoğu hem yabancı öğrencileri hem de Birleşik Krallık öğrencilerine eğitim veriyor. Yani yatılı okullarda okuyan fakat ailesiyle yaşayanlar da bulunuyor.

GCSE, Scottish Standard Grades and Highers, A-levels ve IB gibi yeterliliklerin kazanılması için iyi bir eğitim sunan yatılı okulların başarısı oldukça yüksek. 2014 yılında Birleşik Krallık’ta özel yatılı okullarda okuyan öğrencilerin %92’si yüksek öğretim kurumlarına yerleşti. 2012 yılında bu öğrencilerinin % 75’i Birleşik Krallık’ın elit üniversitelerine girdi.

Genç yaşta yatılı okullarda okuyan öğrencilerin kişisel becerilerinin gelişmesi için de uygun ortam sağlanıyor. Dünyanın dört bir yanından gelen insanlarla tanışan öğrenciler farklı kültürler tanıyor, hem mesleki bilgi hem de kişisel olarak gelişiyor. Öğrencilerin mutlu ve sağlıklı olması için farklı sanat ve spor aktiviteleri düzenleniyor. Yatılı okullar kendine güven, bağımsızlık, kendi kararlarını verebilme, farklı kültürlere açık olma, başkalarına güvenme, sorumluluk alma, ilgi alanlarını keşfetme gibi gelişimlerin yanı sıra, mükemmel bir sosyal hayat, iyi bir eğitim, sıkı aile bağları, sağlam arkadaşlıklar, öğretmenlerle iyi bir iletişim vaat ediyor.

Yatılı okullar, 4-5 yaşlarından 11 ya da 13 yaşına kadar devam eden ilkokul, 11 ya da 13 yaşından 16 yaşına kadar devam eden orta öğretim eğitimini kapsıyor. Başlamak için en çok tercih edilen yaş grupları ise 11, 13, 14 ve 16. Çoğu lise öğrencisi 14-16 yaşları arasında GCSE yeterliliği için çalışıyor. Özel yatılı okullarda 16-18 yaş arasındaki öğrenciler için, İngiltere ve Galler’de zorunlu olmayan Sixth form denilen iki yıllık lise eğitimi de veriliyor. Yüksek öğretim için öğrencileri hazırlayan bu eğitim son yıllarda üniversiteye gitmek isteyen öğrenciler tarafından çokça tercih ediliyor. Bu seviye eğitim alan öğrenciler genellikle A-levels alıyorlar. Bu yeterliliği alan öğrenciler üniversiteler ya da iş yerleri tarafından yüksek başarılı olarak görülüyor. İki yıllık Sixth form’un ilk yılı sonunda AS-level alınıyor. İkinci yıl üzerine yeni yılın sınav ve ödev notları da eklenerek A-level almaya hak kazanılıyor.

Öğrencinin mutlu ve sağlıklı bir eğitim hayatı sürmesi için; okulun güvenliği,  sınav sonuçları ve üniversite yerleştirmelerindeki performansı, eğitim ve yatılılık ücreti,  öğrencilere karşı tavrı, sosyal tesisleri ve etkinlikleri iyi incelenmeli. http://www.educationuk.org/global/boarding-schools/list/ adresi yaş, cinsiyet, din kültürü gibi kriterleri filtreleyerek öğrenciye en uygun okulu bulmaya yardım oluyor.

Okul fiyatları ve yaşam koşulları

Kayıt yaptırmadan önce okul masraflarını iyice araştırılmalı. Her özel okul kendi eğitim bedelini belirliyor. Eğitim için ayrı, yatılılık için ayrı bir ücret talep ediliyor. İlk ve orta öğretim için dönemlik ortalama 6 000 pound, Sixth form içinse 9 000 pound öngörülüyor. Kalış ücreti genellikle yatakhane, yeme ve içme, çamaşırhane gibi masrafları kapsıyor. Üniforma, kitap, gezi gibi ekstra masraflar bu ücrete dahil değil. Öğrencilerin akademik çalışmaları ya da sanatsal aktiviteleri, onlara okul ücreti üzerinden indirim alma imkânı veriyor. Ayrıca yine öğrenci performansına bağlı olarak okul ücretini karşılayan burslar da bulunuyor.

Akademik yıl Birleşik Krallık’ta üç dönemden oluşuyor: eylül ayından aralık ortasına kadar devam eden Sonbahar dönemi (ekim ayı sonunda bir ya da iki haftalık tatil var), ocak başından Paskalya’ya kadar devam eden Bahar dönem (şubat ayında bir haftalık tatil var) ve Paskalya sonrası başlayıp temmuz başına kadar devam eden Yaz dönemi (mayıs sonunda bir haftalık dönem tatili var). Temmuz ayından eylüle kadarki uzun yaz tatilinde ve Noel tatilinde (Aralık ortasından Ocak başına kadar) bazı yatılı okullar kapanıyor. Bazı okullarsa bu tatil dönemlerini dil dersleriyle sürdürüyor. Kısa dönem tatillerindeyse yatılı okulların bazıları açık kalıyor, dersler devam etmese de çeşitli aktiviteler devam ediyor. Kapanan okullar ise evine dönemeyecek öğrencilerin konaklaması için Birleşik Krallık’ta ikamet eden bir koruyucu yetişkin buluyor.

Konaklama evlerinde en az bir çift yetişkin de öğrencilerle birlikte yaşıyor. Öğrencilere bakmakla ve onların ihtiyaçlarını gidermekle yükümlü olan bu kişiler bazen okulun öğretmenleri de olabiliyor. Genellikle birkaç kişiyle paylaşılan odalarda her öğrencinin dolap, büfe gibi eşyaları olan kendine ait alanı bulunuyor. Büyük öğrencilerin kendilerine ait odaları ve banyoları da olabiliyor. Yatılı evlerinde öğrencilerin sosyalleşmesi ve rahatlaması için ortak alanlar da bulunuyor.

Yatılı okullar sabah, öğle ve akşam yemeği servis ediyor. İsteyen öğrenciler için vejetaryen, helal ya da alerjisi olanlar için gerekli malzemeler kullanılarak pişirilmiş özel yemekler de veriliyor.

Yatılı okulların önem verdikleri konulardan biri de güvenlik. Öğrencileri riske atacak bir suç işlemiş kişiler okul çalışanı veya öğretmen olamıyor. Tüm çalışanlar ilk yardım eğitimi alıyor. Okul içinde sağlık merkezi bulunuyor. Gerekli olduğunda öğrenci, ihtiyacı olan sağlık hizmetini alabileceği bir hastane ya da dişçiye yönlendiriyor. 16 yaşının altındaki tüm yabancı öğrencilerin ülke sınırları içinde yaşayan, hastalandığında ya da tatillerde yanına gidebileceği bir koruyucusu bulunuyor.

Taunton’da yatılı okumak

Okulun en çok eğlendiğiniz, mutlu olduğunuz, sevdiğiniz yer olduğunu hayal edebiliyor musunuz? Taunton School öğrencilerinden Josie Taylor için okul böyle bir yer. Çünkü dersten sonra aklına gelebilecek her türlü spor ya da sanat etkinliğine katılabileceği ve her ihtiyaç duyduğunda onun yanında olan bir okulda okuyor.

İngiltere’nin güney batısında yer alan, güzel havası ve doğal güzelliğiyle bilinen Taunton kentindeki Taunton School, yaklaşık 150 yıldır aynı gotik tarzındaki binasında eğitim veriyor. 1847 yılında sadece erkek öğrencilere hizmet vermek için kurulan köklü kurum, 1970’li yıllardan beri karma eğitim veriyor ve İngiltere’nin en prestijli özel okullarından biri. İçinde bulunan 1907 tarihli şapel ve tarihi kütüphanesiyle tercih edilen de bir yerleşkesi var.

Getty Images’in kurucusu Mark Getty, kriketçi John Cameron, yazar ve tarihçi J. M. Roberts gibi kişilerin de mezun olduğu okulun dikkat çeken başka yönü öğrencilere karşı dostça yaklaşımı, toleranslı ve anlayışlı tavrı. Onları üniversiteye giriş için en iyi şekilde hazırlayan okullardan biri olmasıyla beraber buradaki öğrenciler kendini sadece sınavlara hazırlanan birer robot olarak görmektense önemli birer birey olduklarını hatırlıyor.

Bir öğrenci için dersten sonra tiyatro gurubuna ya da koroya katılmanın, tenis ya da kriket oynamanın ne kadar rahatlatıcı olacağını tahmin etmeye çalışın. Yüzme havuzları, spor sahaları ve salonları, müzik ve dans dersleriyle, yaratıcılık atölyeleriyle böyle bir okulda sıkılmanın imkânsız olduğunu dile getiren Taunton öğrencileri, çok çeşitli spor ve sanat aktivitelerine katılarak sağlıklı ve başarılı bir eğitim hayatı sürüyor.

Okul öncesinden Sixth Form’a kadar gündüz ve yatılı eğitim veren kurumda, ayrıca 13 yaşına kadar olan yabancı öğrencileri ilk ve orta öğretime ya da lise öğrencilerini GCSE yeterliliğine ve IB diplomasına hazırlayan programlar da mevcut.

2016-2017 eğitim yılı için 0-4 yaş arası okul öncesi eğitim ücreti tam gün için sezonluk 47.60 pound, öğleden önce ya da sonra yarım gün için 27.80 pound. 4-7 yaş arası okula hazırlık yıllarındaki eğitim ücretiyse 2,285 pound. 7-13 yaş gurubu için ilkokul ücreti, yaşa göre dönemlik olarak gündüz 2,640 ila 4,975 pound arası, yatılı ise 4,590 ila 7,985 pound arası değişiyor.

Orta öğretim eğitiminin ücreti dönemlik gündüz 6,125 pound, yatılı 10,350 pound. Sixth Form eğitiminin dönemlik ücretiyse dönemlik gündüz 6,125 poundken yatılı 11,350 pound. Fiyat değerlendirmesi yaparken eğitimin bir yılda üç dönem olduğunu unutmamak gerekir. Ayrıca yatılı olmayan öğrenciler için yemek ve ulaşım servisi ek ücrete tabi.

Üniversite hazırlık yıllarında Taunton’a katılmak isteyen uluslararası öğrenciler içinse fiyatlandırma daha farklı. Orta öğretim ve Sixth Form için uzun dönem A-level, ona eş değer diğer bir yeterlilik olan BTEC (Business and Technology Education Council) ve IB hazırlık programları dönemlik 10,350 poundken, bir yıl süren GSCE programının dönemlik ücreti 13,480 pound.