Kanada’da Lise Eğitimi

Edebiyat, bilim ve matematik dallarındaki akademik başarısıyla dünya çapında ilk sıralarda yer alan Kanada, eğitime en çok yatırım yapan ülkelerin de başında geliyor. Bu nedenle ilkokul ya da orta öğretimini Kanada’da gören öğrencilerin aldıkları eğitimle dünya üniversitelerine yerleşme şansı çok yüksek.

Eğitim ve öğretim konusunda dünyanın en iyilerinden olan Kanada’da zorunlu eğitim 12 yıl sürüyor. 5-6 yaşlarında başlayarak 16-18 yaşlarına kadar devam eden bu 12 yıl, 6 yıllık ilkokul ve 6 yıllık orta öğretimi kapsıyor. Sadece Québec’te orta öğretim 5 yıl sürüyor. Ülkede 6 milyona yakın öğrencinin okuduğu yaklaşık 11 bin ilkokul, 3 500 ortaokul ve 2 000 ilk ve ortaokul karışık eğitim veren kurum bulunuyor. Eğitime en çok yatırım yapan ülkelerden biri olan Kanada’da ilk ve orta öğretim; matematik, fen ve sosyal bilimlerdeki başarı kadar ikinci bir dil öğrenmeyi, kişisel gelişimi, sosyal bağlar kurmayı ve ders dışı aktiviteleri de kapsıyor.

Kanada’da 185’den fazla ülkeden gelen her seviyedeki yabancı öğrencilerin sayısı her yıl bir öncekine göre artış gösteriyor. En fazla yabancı öğrenci Çin, Fransa, Almanya, Amerika ve İngiltere’den geliyor. 2012 sonrası verilerine göre ilk ve orta öğretimdeki yabancı öğrenci sayısı 40 binden fazlayken, bu sayı post-orta öğretimde 50 bini buluyor. En çok yabancı öğrencinin bulunduğu eyalet ve bölgelerse British Columbia, Ontario ve Quebec.

Müfredat eyalete göre değişiyor

İlkokulda edebiyat, matematik, sosyal bilimler, bilim, sağlık, beden eğitimi, sanat ve ikinci dil eğitimi verilirken ortaokulda seçmeli dersler çoğalıyor. Öğrencinin ilkokuldaki yönelimine göre orta öğretimde alacağı dersler değişim gösterebiliyor.

Kanada’da 10 eyalet ve 3 bölge bulunuyor. Zorunlu eğitimin özel okullar ve devlet okulları eliyle verildiği ülkede her eyalet ve bölgenin ayrı eğitim bakanlığı ya da eğitim departmanı var. 12 yıllık eğitim ve lise sonrası üniversite öncesi (post-orta) eğitim bu bakanlık ve departmanların sorumluluğunda. Bu nedenle her ilk ve orta öğretim kurumunda o bölgenin bakanlığının belirlediği müfredat üzerinden bölgenin ihtiyaçlarına, coğrafi ve tarihi yapısına, dil ve kültürüne göre ders programları belirleniyor. Buna rağmen farklı eyaletlerdeki öğrencilerin aldıkları akademik eğitimin kalitesi fazla farklılık göstermiyor.

Alberta, British Columbia, Manitoba, New Brunswick (Fransızca), Newfoundland ve Labrador, Nova Scotia, Northwest Territories, Nunavut, Ontario ve Yukon’da 12 yıllık zorunlu eğitimini tamamlayan öğrenciler genellikle üniversiteye gitmeden önce iki yıl daha eğitim alıyor. Québec’te iseyine post-orta öğretim eğitimi olan iki yıllık CEGEP (Collège d’enseignement général et professionnel) eğitimi veriliyor. New Brunswick (İngilizce), Prens Edward Adasıve Saskatchewan’da liseden mezun olan öğrenciler ya direkt üniversiteye devam ediyor ya da direkt çalışmaya başlamak veya üniversite/ kolej öncesi eğitimi almak için post-orta eğitim alıyor. Bu eğitimlerin teknik, sağlık, eğitim, hukuk ve sosyal servis gibi içerikleri olabiliyorve dört yıl kadar devam ediyor.

Kanada’da liselerin çoğunda IB (International Baccalaureate) yeterliliğine hazırlık programları yer alıyor. Eğitim yılı çoğunda iki dönem, eylülde başlıyor ve haziranda sona eriyor. Yabancı öğrenciler için yüksek kontenjanı bulunan bu okullar genellikle en az bir yıllık öğrenci kabul edilse de dönemlik kabul yapan kurumlar da bulunuyor.

Özel okul devlet okulu ayrımı

Kanada’da ilkokul, ortaokul, lise ve post-orta öğretim kurumları özel uluslararası okullar, devletin kurduğu uluslararası okullar, yatılı okullar, sadece kız ya da sadece erkek öğrenci kabul eden okullar ve din okullarından oluşuyor.

Devletin finansal destek sağladığı devlet okullarıgenellikle aile yanı konaklamalı.Pek çoğunda yabancı öğrenciler içinde kontenjan bulunuyor. Bazı devlet okulları kabul edeceği yabancı öğrencinin iyi derecede eğitim dili yeterliliğinin olmasını beklerken bazı okullar hazırlık sınıfı açarak eğitim öncesi dil eğitimi veriyor.

Bu okullarda eğitim ücreti yıllık 10,500 ila 23,000 Kanada Doları arasında değişiyor. Öğrencinin Kanada’da ev hayatını görebileceği, aile sıcaklığını hissedeceği ve konuşma dilini geliştireceği aile yanı konaklama ücreti de aylık 600 Kanada Dolarından başlayarak eyaletlere göre artış gösteriyor. Bu ücretlere 1000 Kanada Doları kadar sağlık sigortasının da ekleneceğini unutmamak gerekiyor. Eğitim kalitesi yüksek olan bu okullarda ders dışı aktiviteler bulunduğu bölgeye göre şekilleniyor. Devletin belirlediği ders programlarına bağlı kalan devlet okullarına kayıt koşulları devletin o eyaletteki eğitim otoritesi tarafından belirleniyor.

Bağımsız kuruluşlar tarafından finanse edilen özel okulların çoğunun da bulunduğu bölgedeki Eğitim Bakanlığına bağlı olması ve onun belirlediği müfredata uyması zorunlu kılınıyor. Fakat bazı bölge ve eyaletlerde Eğitim Bakanlığı okulların bağımsız müfredatlar izlemesine izin veriyor. Bu okullar genelde köklü kurumlar ve mezunlarına iki dilli diploma veriyor. Ayrıca bu okullarda öğrenciler daha az mevcutlu sınıflarda eğitim alıyor.

Özel okulların çoğundakonaklama imkânı bulunuyor. Fakat aile yanında konaklama seçenekleri de mevcut. Öğrenciye bağımsızlık ve kendine güven aşılayan yatılı okullar genelde devlet okullarına göre daha büyük bir yerleşkeye sahip ve akademik çalışmanın yanı sıra öğrencinin spor aktivitelerine ve ders dışı sosyal aktivitelere katılmasına da önem veriliyor. Hatta öğrenciler bu aktivitelerde de dünya çapında başarılar elde ediyor. Eğitim ve yatılılık ücretleri yıllık 35,000 ila 65,000 Kanada Doları arasında değişen -yatılılar dâhil- özel okullarda yabancı öğrenciler için her yıl geniş kontenjan ayrılıyor. Bu fiyata yaklaşık 1000 Kanada Doları olan sağlık sigortasını da eklemek gerekiyor.

Neden Kanada’da lise?

Kanada’daki okullardan lise diploması almış olan öğrenciler dünyanın her yerinde üniversite ya da kolej okumak için yeterli denkliğe sahip oluyorlar. Dünya çapında en iyi üniversitelerin de bulunduğu Kanada’da ve Kuzey Amerika’da üniversite eğitimine devam etme şansı artıyor. Liseden üniversiteye geçiş direkt olmuyor, ancak başarılı öğrenciler kolaylıkla üniversite ve kolejlerden kabul alıyor.

İngilizce ve Fransızcanın ana dil olarak kullanıldığı ülkede İngilizce eğitim alan öğrenciler Fransızcayı, Fransızca eğitim alan öğrenciler İngilizceyi ikinci dil olarak öğrenebiliyor. Böylece öğrenciler henüz üniversiteye başlamadan İngilizce ve Fransızcayı çok iyi seviyede öğrenmiş oluyor.

Dünyanın en geniş ikinci ülkesi olmasına rağmen yaklaşık 35 milyon nüfusuyla yaşam kalitesi en yüksek yerlerden biri Kanada. Bu nedenle ilk ve orta eğitimini yurt dışında görecek öğrenciler için en büyük avantajı güvenli bir ortamının, dünyanın en iyi korunmuş doğa harikalarını barındıran sağlıklı bir çevresinin, yabancılara çok alışkın ve onlarla uyumlu yaşayan bir toplumunun olması. Öğrenciler burada kendilerini yabancı gibi hissetmeden büyüyor ve eğitim görüyor.

Uluslararası öğrenciler ve başvurular

Kanada’da lise eğitimi almak isteyen yabancı öğrenciler herhangi bir eğitim yılında buradaki okullara kayıt olabiliyor. Başvuru öncesinde her eyalet ve bölge iyice incelenmeli, okullar araştırılmalı ve öğrenci için en uygun okul bulunmalı. Çünkü okulların ders programları farklı öğrenci tiplerine hitap edebiliyor.

Her okulun farklı başvuru koşulları var ve başvurular direkt okula yapılıyor. Fakat çoğu okul bir başvuru ücreti (150-250 Kanada Doları), akademik referans mektubu, başvuru öncesi okuduğu okuldan alınmış ders dökümü ve transkripti, öğrencinin neden bu kurumda eğitim almak istediğini anlattığı bir motivasyon mektubu, öğrencinin dil seviyesini gösteren resmi yeterlilik belgesi, ailesinin yazdığıbir sorumluluk ve izin mektubu talep ediyor. Okul araştırmalarının eğitim yılı başlangıcından 6-8 ay önce, başvuruların da 4-5 ay önce başlaması gerekiyor.

Başvurusu kabul olan öğrencilerin uzun dönem öğrenci vizesi alması gerekiyor. Türkiye için vize başvurusunda istenen dokümanların İngilizce ya da Fransızca doldurulması, vize bedelinin ödendiğine dair bir belgenin, geçerli bir pasaportun, iki fotoğrafın, okuldan alınan kabul belgesinin, ekonomik yeterliliği kanıtlayan belgelerin eklenmesi gerekiyor.

Kanada’da ilk ve orta öğretim seviyesindeki yabancı öğrenciler için burs imkanı bulunmakla birlikte oldukça kısıtlı olduğunu hatırlatmak gerekir.